رأی وحدت رویه شماره ۸۱۰ دیوان عالی کشور – تأثیر فسخ معامله اول بر معاملات بعدی به زبان ساده
هیأت عمومی دیوان عالی کشور در رأی وحدت رویه شماره ۸۱۰ مورخ ۱۴۰۰/۰۳/۰۴ مقرر کرده است:
اگر چند hashtagمعامله پشت سر هم بر یک hashtagمال انجام شود و معامله نخست بهعلت خیار تخلف از شرط (مثل نپرداختن اقساط ثمن) hashtagفسخ گردد، hashtagفروشنده اول میتواند مبیع را از خریداران بعدی پس بگیرد.
مبنای رأی:
وجود شرط ضمنی مبنی بر بقای عین تا پایان تعهدات؛عرف معاملاتی که جزئی از عقد محسوب میشود؛ گاهی واقعی یا فرضی خریدار از حق فسخ فروشنده.
اما اگر قرارداد نخست شفاهی باشد یا خیار تخلف از شرط در قالب توافق جدیدی بعد از عقد ایجاد شود، فسخ قرارداد اول اثری بر معاملات بعدی ندارد.
دیوان تأکید کرده که این حکم فقط مخصوص عقد بیع نیست؛ بلکه در همه معاملات معوض و خیارهای قراردادی نیز قابل اجراست.
با این حال، در خیارهای قانونی (مثل خیار مجلس یا عیب) فسخ فقط همان عقد را منحل میکند و به قراردادهای بعدی تسری ندارد.
نتیجه رای
در معاملات زنجیرهای، اگر حق فسخ در عقد اول تصریح یا عرفاً مفروض باشد، با اعمال خیار، معاملات بعدی باطل و مراعی تلقی میشوند؛ اما در غیر این صورت، قراردادهای لاحق بهقوت خود باقیاند.